Tahimik, matipid, at mabilis dumami—tila walang dudang naging bagong bida ng lansangan ang mga e-bike at e-trike sa Pilipinas. Mula sa simpleng alternatibong transportasyon sa loob ng barangay, ngayon ay kasabay na nila sa kalsada ang mga bus, trak, at pribadong sasakyan sa mismong mga pangunahing highway. At dito nagsisimula ang tanong: may lugar ba talaga sila roon?
Sa unang tingin, kaakit-akit ang e-bike. Hindi ito mausok, hindi malakas sa gasolina, at abot-kaya para sa maraming Pilipino. Ngunit ang mga katangiang ito ay hindi awtomatikong katumbas ng kaligtasan—lalo na sa mga lansangang dinisenyo para sa mas mabilis at mas mabibigat na sasakyan.
Unahin natin ang usapin ng bilis. Karamihan sa e-bike ay may takbong 25 hanggang 45 kilometro kada oras—malayong-malayo sa 60 kph pataas na normal sa mga highway. Ang resulta: nagiging sagabal sila sa daloy ng trapiko. Napipilitang magpreno o umiwas ang mas mabilis na sasakyan, na nagdaragdag ng panganib hindi lamang sa motorista kundi lalo na sa mismong sakay ng e-bike, na walang sapat na proteksiyon sa gitna ng mabilis at mabigat na trapiko.
Mas pinapalala pa ito ng kalidad ng maraming unit na nasa kalsada. Hindi maikakaila na marami sa mga e-bike at e-trike ay murang imported, kulang sa matibay na preno, sapat na ilaw, at maaasahang suspensiyon. Idagdag pa ang karaniwang eksena ng labis na kargamento—apat na pasahero sa sasakyang para sa dalawa, may kasamang tangke ng gasul, at kung minsan ay alagang hayop pa. Helmet ay opsyonal, rehistro ay “sa susunod na lang,” at insurance ay halos hindi pinag-uusapan.
Hindi ito simpleng usapin ng inis ng mga bus driver o reklamo ng traffic enforcers. Ito ay malinaw na isyu ng kaligtasan sa kalsada. Ang pagpayag sa mga e-bike at e-trike na makihalo sa mabilis na trapiko ng highway nang walang malinaw na regulasyon ay parang pag-anyaya sa sakuna.
Hindi nangangahulugang walang lugar ang e-bikes sa ating transport system. May silbi sila—malaki ang papel sa last-mile connectivity at sa mas malinis na mobilidad. Ngunit kailangang malinaw ang hangganan. Kung walang sapat na bilis, safety standards, rehistro, at disiplina sa paggamit, hindi sila dapat basta-basta isinasabak sa mga pangunahing lansangan.
Sa huli, ang tanong ay hindi kung moderno ba ang e-bike, kundi kung handa ba ang ating mga kalsada—at ang ating mga patakaran—na isama sila nang hindi isinasakripisyo ang kaligtasan ng lahat. Hangga’t walang malinaw na sagot, mas makabubuting manatili muna sila sa mga kalsadang tunay na akma para sa kanila.
